Hoe beïnvloedt stress je menstruatie?

Uitgestelde menstruatie, afwezige menstruatie, hevige menstruatie die je alleen kunt beheersen met een menstruatieonderbroek voor hevig bloedverlies: de menstruatiecyclus hangt af van hormonen waarvan het fragiele evenwicht door verschillende factoren verstoord kan worden. Op de eerste plaats staat stress, het ware plaag van onze moderne samenleving, waarvan de verwoestende effecten op het lichaam veel vrouwen treffen.

Hoe beïnvloedt stress je menstruatie? We bekijken de verschillende effecten die deze grote verstorer van de cyclus op onze menstruatie kan hebben.

Stress, hormonen en menstruatiecyclus: de helle driehoek

Om met stress om te gaan, scheidt het lichaam een aantal hormonen af in een te grote hoeveelheid vergeleken met normaal. Dit zijn onder andere adrenaline (de zogenaamde strijdhormoon) en cortisol (terecht het stresshormoon genoemd). En het is op dit tweede hormoon, cortisol, dat we ons gaan richten.

Laten we kennismaken! Normaal gesproken is cortisol, dat door de bijnieren wordt afgescheiden, een vitaal hormoon dat de bloedsuikerspiegel en de bloeddruk reguleert, bijdraagt aan de botontwikkeling en werkt als een natuurlijk ontstekingsremmend middel. In stressperiodes wordt cortisol in hoge hoeveelheden vrijgegeven, wat onder andere invloed kan hebben op:

• de afscheiding van progesteron en oestrogeen (vermindering van progesteron en verhoging van oestrogeen met mogelijke effecten op de ovulatie);
• de productie van GABA, een neurotransmitter die pijn kan verminderen (verminderde productie van GABA met mogelijke effecten op het premenstrueel syndroom);
• de schildklierfunctie (cortisol onderdrukt de afscheiding van TSH en verhindert de schildklier om het hormoon T4 te produceren met mogelijke effecten op de eierstokfunctie).

Aménorroe: kan stress de menstruatie stoppen?

Langdurige blootstelling aan ernstige stress kan leiden tot het volledig uitblijven van de menstruatie. We spreken van aménorroe wanneer de menstruatie meer dan drie opeenvolgende maanden afwezig is. Andere psychologische factoren kunnen dit fenomeen verklaren en het blijkt soms moeilijk om onze mentale toestanden te onderscheiden: shocktoestand, depressie, angst.

In ieder geval is het, voordat je aan stress denkt, noodzakelijk om bepaalde fysieke oorzaken uit te sluiten:

• zwangerschap (om zeker te zijn, aarzel niet om een zwangerschapstest te doen);

• langdurige borstvoeding (men spreekt van lactatie-aménorroe waarbij vrouwen geen menstruatie hebben en niet ovuleren);
• hormonale anticonceptie (anticonceptiepil, hormonaal spiraaltje, anticonceptie-implantaat kunnen het bloedverlies verminderen of zelfs het uitblijven van menstruatie veroorzaken);
• chirurgische ingreep aan de baarmoeder (kurettage, conisatie, amputatie van de baarmoederhals…);
• vroege of fysiologische menopauze;
• eierstokdystrofie of polycysteus ovarium syndroom;
• auto-immuunziekte (type 1 diabetes, lupus, myasthenie, ziekte van Crohn, reumatoïde artritis…);
• anorexia (ongeveer 90% van de anorexiapatiënten heeft geen menstruatie).

Weinig menstruatie door stress, is dat mogelijk?

Psychische stress kan gevolgen hebben voor de eierstokken. Dit wordt ovariuminsufficiëntie genoemd en leidt tot een lichte bloedstroom tijdens de menstruatie. Dit fenomeen doet zich vooral voor bij de eerste menstruatie tijdens de puberteit of bij de menopauze. Hoewel lichte bloedingen op zich geen probleem zijn, kunnen deze symptomen ons helpen om diepere problemen te ontdekken die complicaties kunnen veroorzaken. Let erop!

Onregelmatigheid en verstoring: wanneer stress speelt met de duur van je cyclus

Is je menstruatiecyclus onregelmatig? Duurt hij soms 45 dagen, soms 15? Als je deze onregelmatigheid slechts af en toe opmerkt, is er geen reden tot bezorgdheid. Misschien had je een moeilijke maand... Maar als dit fenomeen aanhoudt, is het noodzakelijk een gynaecoloog te raadplegen, want deze hormonale onregelmatigheden kunnen verband houden met de aanwezigheid van een eierstokkyste of het polycysteus ovarium syndroom. Als er geen fysieke aandoening wordt vastgesteld, kan stress volgens alle waarschijnlijkheid de oorzaak zijn van je onregelmatige menstruatiecyclus.

Het nooit weten wanneer je menstruatie komt, kan meer of minder problematische gevolgen hebben. Ten eerste kan het voortdurend alert zijn je stress nog meer verhogen en je in een vicieuze cirkel brengen. Bovendien, als je menstruatie te vaak en dicht op elkaar voorkomt, loop je het risico op uitputting, vooral door het regelmatige verlies van ijzer.

Het beste is om een specialist te raadplegen die samen met jou de beste medicijnen kan vinden terwijl je werkt aan het verminderen van je stress.

Pijnlijke menstruatie: dysmenorroe

Een studie uit december 2004 in het wetenschappelijke tijdschrift Occupational & Environmental Medicine toonde het effect van stress op pijnlijke menstruatie aan. De auteurs bewezen dat vrouwen die aan een hoge mate van stress werden blootgesteld twee keer zoveel kans hadden op dysmenorroe. De onderzoekers merkten op dat stress bij veel vrouwen meer pijn veroorzaakt tijdens de menstruatiefase (de fase waarin het baarmoederslijmvlies afbreekt en via de vagina wordt afgevoerd) en de proliferatiefase (de fase waarin het baarmoederslijmvlies zich herstelt). Stress veroorzaakt minder pijn tijdens de secretiefase (de fase waarin het baarmoederslijmvlies dikker wordt na de ovulatie).

Wat te doen tegen stress?

Het goede nieuws over door stress veroorzaakte cyclusstoornissen is dat ze omkeerbaar zijn! Over het algemeen is er geen reden tot paniek! Als de onregelmatigheid van je cyclus echt ernstig is, zal je gynaecoloog je misschien pijnstillers, hormoonbehandeling of zelfs antidepressiva voorschrijven. Meestal herstelt de cyclus zich vanzelf zodra de stress verdwijnt.

De beste manier om de situatie te beheersen is het stressprobleem bij de wortel aan te pakken. Alle drukbronnen wegnemen is bijna onmogelijk, dus de meest effectieve strategie is het verminderen van spanningsbronnen en een natuurlijke aanpak van je gezondheid.

Om de effecten van stress op de menstruatiecyclus te behandelen (waaronder de bekende pijn gerelateerd aan het premenstrueel syndroom), waarom niet kiezen voor zachte geneeswijzen zoals homeopathie, acupunctuur, fytotherapie of aromatherapie? Een gezondere levensstijl kan ook een gunstige rol spelen.

Natuurlijk sport! Kies vooral voor zwemmen, want goed nieuws, wij bieden een menstruatiebadpak aan.

Dit is het moment om afscheid te nemen van sigaretten, alcohol en koffie en hallo te zeggen tegen voedingssupplementen zoals magnesium en vitamine B6! Regelmatige ontspannende lichaamsbeweging kan je ook helpen stress kwijt te raken en de harmonie tussen lichaam en geest te herstellen: yoga, sophrologie, tai chi, qi gong of meditatie zijn aanraders.

Door Valérie